vanaf de zijlijn – Turkije en (pers)vrijheid

On 7 January 2015 by Carolien Geurtsen

WTF #doodlersanonymous365 #drawingaday 6.1.15

Een foto die is geplaatst door Carolien Geurtsen (@caroliengeurtsen) op

In Turkije wonen heb ik altijd als meervoudig complex ervaren. Ik raakte al aan het land verknocht toen ik er voor de tweede week in mijn leven was en achterin een jeep ergens bij Side door de bergen reed. Omhoog kijkend naar de bomen, lucht en bergtoppen. Hier hoor ik thuis, dacht ik, en ik schrok me rot. Net mijn leven op de rit, een studie afgerond, zelfstandig ondernemer aan het worden, (we spreken 1985 dus het woord ZZPer bestond nog niet als begrip), in Nederland wel te verstaan. Wat deed ik dan in Turkije met die gevoelens?

Ik hb er uiteindelijk 10 jaar gewoond en ben er verliefd verloofd getrouwd geweest. Meer en meer verknocht raakte ik eraan, de mensen, de cultuur, het land. mijn werk. Ik sprak na 2 jaar de taal redelijk verstaanbaar en later vloeiend en vond er mijn weg en geluk.
Maar het werd ook een haat liefde verhouding door de onvrijheden die overal doorheen dropen. Een student die was vermoord omdat hij overdag een broodje at tijdens de Ramadan (vastentijd). Ik schrok me te pletter. Goede vrienden wiens paspoort ingenomen werd omdat ze linkse sympatieën hadden, hun huizen overhoop gehaald. We spreken 1988.
Andere vrienden werden opgepakt in een gay bar in Istanboel – niet persé bovengronds als zodanig bekend staand-, 0m in een busje 30 km buiten Istanbul in de middle of nowhere gedropt te worden met een ‘ga maar terug lopen’. Alevi vriendinnen die bijna fluisterend en aarzelend vertelden over de wederwaardigheden van hun families. Mijn beste vriendin, een journaliste bij een staats gecontroleerde krant die zonder pardon werd geherstationeerd naar het verre Oosten, in Turkije wel te verstaan, dit omdat haar houding en insteek niet ‘beviel’. Ze had net een huis naast ons laten bouwen, (dat kon daar zo heerlijk relatief spotgoedkoop in die tijd, 1989) en was zielsgelukkig met waar ze leefde temidden van vrienden en familie, en werd voor heel erg lang hinderden kilometers verder afgeserveerd. Alternatief: Zwarte Lijst, en dat dorst ze niet aan.
En last but not least – voor mij dan, ik ging toen al bijna terug naar Nederland, repatting, en het was werkelijk een week voor mijn vertrek: De zelfmoord van een van onze personeelsleden, een door mij (en iedereen) zeer geliefde en bijna geadopteerde jongeman, aan het einde van het toerisme seizoen in Kalkan, 1997. Het was zijn tijd om het leger in te gaan, en liever de dood dan de gladiolen. 

Daartussendoor en vroeger en later te veel kaleidoscopische ervaringen om op te noemen.
Ik wilde vooral dat mijn kind kon opgroeien met ruimte voor zijn eigen variant op het temperament van zijn vader en moeder, zonder dat dat rond zijn 18e (ik had een visioen van hem als goedgebekte en opstandige student in Turkije zou je kunnen zeggen), veel meer repercusies zou hebben dan eventueel een nachtje in de cel, zoals ik dat zelf ook wel eens had meegemaakt na een of andere actie of protest. (in mijn tijd / jeugd gebeurde dat nog met affiches plakken, een nachtje cel). En graag ook geen staatsschool, noch een privé school, dus hop naar Nederland en culture shock. Repats.

Inmiddels is er veel water onder de brug en door de Bosporus gestroom, Gezi is gekomen en gegaan. Sinds ons vertrek in 1997 zijn wij ook ieder jaar een of meerdere keren gegaan. Vrienden en familie die nog wel in Turkije wonen zijn tegelijk ontzet over de steeds onvrijere en uitgeholde interpretaties van het begrip democratie, én verheugd over dat er tenminste mensen in opstand kwamen en komen. Maar zoals gezegd, het is geen eenduidig verhaal, en zeker geen heldere toekomstmuziek. (wanneer wel?). Dus ik heb mijn persoonlijke plannen om te remigreren voorlopig in de ijskast gezet en hou ondertussen (vaak angstvallig) het nieuws in de gaten en mijn hart vast voor mijn bekenden en geliefden die daar nu wel wonen. Is vrijheid van meningsuiting in Turkije altijd wel deels discutabel geweest, de laatste paar jaar is dat supersonisch snel bergafwaarts gegaan met steeds zwaardere consequenties voor de betrokkenen en ja, ook vallen er veel te vaak doden, zo maar.

Onder die bekenden en geliefden is ook bevriend journaliste Frederike Geerdink, die ik leerde kennen op Twitter (in 2009). Volgens mij was onze eerste ontmoeting toen ik een telefoontje voor haar meenam uit Nederland naar Cappadocië, waar ik was ter voorbereiding van een meditatieweek die ik daar zou gaan geven. Zij woonde daar op dat moment.  Tjonge, Frederieke ik zie ons nog zitten op een terras in Ürgüp. Hoe kan een balletje rollen.
Twee jaar terug, (zo lang al?) logeerde ik bij haar in Istanboel toen ze net aan haar boek De Jongens zijn dood, begonnen was. De aankondiging van het aftreden van Koningin Beatrix en het tumult wat toen losbrak hebben we samen beluisterd en beglimlacht. Die Bosporus, zij op weg naar een interview ik op pad om foto’s te maken, hebben we ook samen bevaren

Ferry to Eminönu 12 - Joy_kl Turkije en (pers)vrijheid

Nu is het:

Frederike Feerdink. The only foreign journalist based in Amed/Diyarbakır. Writes and makes radio. Author of book about Roboski massacre (Feb 2014)

Want het onderzoek voor haar boek zou haar nog op vele plaatsen in Turkije brengen en en heeft haar, zo denk ik, ook wel uiteindelijk doen belanden/de keuze doen maken om te gaan verhuizen naar het gebied waar haar interesse naar uitging. Om zo beter verslag te kunnen doen van de ontwikkelingen aldaar. Correspondent ter plaatse. In hetzelfde Oost Turkije waar de zo door mij geliefde C vandaan kwam. De jongen die na een ogenschijnlijk heel fijn zomerseizoen als barkeeper, in stilte had geleden en zijn toekomstmuziek echt niet meer trok. The hanged man. Die aanblik is forever op mijn netvlies gebrand. Ontsnappend aan wat hij als zijn zekere toekomst zag.

De Bram Vermeulen die zelf heel recent persona non grata werd in Turkije.  Want ja, Frederike werd gisterochtend gearresteerd/aangehouden op verdenking van terroristische propaganda, zo’n beetje overal ter wereld een hele zware aantijging en zo ook in Turkije een  uiterst serieus te nemen en intimiderend gebeuren. Na de eerste melding van Frederike barstte een lawine aan tweets en retweets los en dan ook echt tienduizenden, en in no time werd er aan allerlei zeer nuttige touwtjes getrokken. Ik kwam daar een beetje als spuitje elf achteraan zo bleek later. Ik kan zonder dollen zeggen dat ik de volgende tweets vanuit de badkamer bij mijn tante stuurde.Geschrokken als ik was, ervaarde ik onmiddelijke opluchting dát ze er twee tweets uit had kunnen sturen. Iets in mij zei dat de kans groot was dat het nu senl geod zou komen. En toch… 

want:

Een paar uur later kwam de verlossende tweet

Frederike is wat mij betreft ook een soort klokkeluider, en ook al mis ik het vijf dagelijks gebed (oproep tot) van de moskee, ik hou enorm van klokkeluiders:

De speculaties over de timing van deze actie, tijdens het bezoek van Minister Koenders aan Turkije, waren niet van de lucht.

In de interviews die Frederike zelf na afloop gaf, zei ze dat dit waarschijnlijk echt toeval is geweest. Ik kan het me allebei voorstellen, want juist omdat ze zo transparant ‘opereert’ in haar berichtgeving op Twitter en haar journalistieke blogs en artikelen, staat ze evengoed in de picture, wat zeg ik schijnwerpers, en zelf denk ik dat dat veel verder reikt dan de locale afdeling van de anti-terroristische squads. Mocht dat niet het geval zijn geweest dan is dat nu zeker wel zo, want behalve viral in Turkey and Holland ging al het nieuws ook uitermate international, en dat ook in politieke en tot nu toe mogelijk wat minder wel ingelichte kringen ;_) Het onderzoek loopt nog en ik vermoed zelf dat het met een sisser af zal lopen. In ieder geval hoop ik dat van ganser harte. In het ergste geval, en ja dat is echt heel erg, zal ze mogelijk net als Bram Vermeulen gevraagd worden om haar Turkse biezen te pakken. Haar kennende zou dat uitermate onverdragelijk zijn, en ik hoop echt op die sisser. Wat een dag, Drie Koningen 2015. Van schrik staat mijn kerstboom nog. Zojuist:

 

Turkije en (pers)vrijheid, een zijden draadje, bijna helemaal doorgerafeld. Mogelijk en inşallah dragen de gebeurtenissen van gisteren op de korte en lange duur bij tot enige vorm van ontrafeling en verbetering.
Voor méér volg @fgeerdink op twitter of tiep haar naam in op google ;-))



Leuk om te horen wat jij er van vind. Alvast bedankt!

  • July 2017
    M T W T F S S
    « Jun    
     12
    3456789
    10111213141516
    17181920212223
    24252627282930
    31  
  • Subscribe to Blog via Email

    Enter your email address to subscribe to this blog and receive notifications of new posts by email.

%d bloggers like this: